جامعه

بر خلاف مارکس، رالف دارندورف معتقد است که طبقات برای همیشه وجود داشته و خواهند داشت. از این منظر، دارندورف به رد ایده انقلاب پرولتری مارکس به‌عنوان راه حذف جامعه طبقاتی و تضادهای طبقاتی می‌پردازد. دارندورف در نظریه خود توجه زیادی به مسأله شدت و خشونت دارد. او خاطرنشان می‌کند که در این زمینه، تضاد‌ها می‌توانند اشکال مختلفی داشته باشند: آن‌ها می‌توانند شکل انتقاد متقابل، یا بحث و مذاکره – و نیز نافرمانی یا اعتصاب به‌خود بگیرند. آن‌ها می‌توانند حتی شکل تظاهرات و ناآرامی اجتماعی به‌خود گیرند. در نهایت، مبارزه خشونت‌آمیز و جنگ داخلی ممکن است وجود داشته باشد. جوهر نظریه دارندورف نشان دادن این است که تضادهای از این نوع ابدی هستند.

جوامع در نظر مارکس

در نتیجه، بیهوده است که بخواهیم یک‌بار و برای همیشه آن‌ها را حذف یا نابود کنیم. چنین تلاش‌هایی – به‌گفته دارندورف – بیهوده و احمقانه است. تنها کاری که می‌توان انجام داد تنظیم تضادها است که ایده کلیدی جامعه‌شناختی دارندورف است. دارندورف تنظیم تضادها را مستلزم اتخاذ قوانین اجتماعی می‌داند که هر دو مخالف مایل به احترام و پیروی از آن هستند. این ممکن است باعث تعدیل شدت تضادها شود و به‌ویژه از تشدید جنگ و کشتار خونین جلوگیری کند. از نظر دارندورف، بحث از بین بردن تضادهای طبقاتی مطرح نیست، بلکه موضوع فقط تنظیم آن‌ها و تبدیل آن‌ها به شکلی معتدل و متمدن است.

در پایان دهه 1970، دارندورف به مسأله تضادهای اجتماعی مدرن در ارتباط با مفهوم شانس‌های زندگی پرداخت. دارندورف می‌گوید که تضادهای اجتماعی مدرن با این سؤال در ارتباط هستند که چه شانس‌های زندگی در اختیار گروه‌های مختلف جمعیت هستند. دارندورف شانس‌های زندگی را نتیجه دو مؤلفه به‌هم مرتبط می‌داند: گزینه‌ها (احتمال‌ها و جایگزین‌ها) و لیگاتورها . گزینه‌ها شقوق باز به روی مردم هستند، چارچوب ساختاری از پیش تعیین‌شده احتمالاتی که تصمیم‌های فردی در آن قرار می‌گیرند. از طرف دیگر، لیگاتورها پیوندهای عمیق فرهنگی هستند، یعنی تکیه‌گاه اجتماعی و فرهنگی. لیگاتورهای دارندورف که در خدمت حمایت از افراد هستند، جهت‌گیری‌ها، آرزوها و ترجیحاتی هستند که به هدایت افراد در دنیای گزینه‌ها می‌پردازند.

دارندورف در کتاب تضاد اجتماعی مدرن (1988) بر مسأله گزینه‌ها تمرکز می‌کند. در این‌جا، گزینه‌ها بر اساس دو مفهوم متمایز می‌شوند: حقوق و مزایا، یعنی اضافه حقوق‌ها و توانمندسازی، و تمهیدات، یعنی امنیت و مراقبت. از نظر دارندورف، حقوق و مزایا با مسائل حقوق و آزادی‌های سیاسی و تمهیدات به حوزه امنیت اقتصادی و اجتماعی مرتبط است. به‌گفته دارندورف، بهبودی رفاه انسان نیازمند توسعه هر دو حوزه گزینه‌ها است: نه تنها تمهیدات – یعنی امنیت اقتصادی و اجتماعی – بلکه حقوق و مزایا – یعنی حقوق و آزادی‌های انسانی.

 در این زمینه: شبکه های قدرت

برگرفته از کتاب چشم انداز جامعه شناسی تاریخی