کتاب آوای خوش بلبل

سلوا بَکر در سال 1993 برنده‎ی جایزه‎ی «دویچه‌وله»ی آلمان در بخشِ ادبیات شد و در همان سال توانست نخستین رمان خود را با نام «وصفُ البُلبلِ» (همین رمانِ ترجمه‎شده) در قاهره منتشر کند. او از سال 2001 استاد مدعو در دانشگاهِ آمریکایی قاهره است. باوجود رمان‌ها و داستان‌های کوتاه کمی که دارد، سلوا بَکر در محافل ادبی عرب بسیار مورد توجه است. موضوعِ زنان به‎عنوان یکی از دغدغه‌های اساسی دوران معاصر از جمله موضوعاتی است، که سلوا بَکر در بسیاری از داستان‌هایش، از جمله همین رمان، به آن و مشکلاتش در سطوح مختلف اجتماعی در جامعه‎ی مصر می‌پردازد. در واقع، او در آثارش نگاهی فمنیستی دارد و مهم‌ترین دغدغه‌اش مسائل مربوط به زنان در جامعه است.

یکی از ادیبان و منتقدان ادبی صربستانی در مجموعه‎ای داستانی پیرامونِ نویسندگان عرب، در مورد سلوا بکر می‌نویسد: «بخشی از محبوبیت سلوا بکر در این است که او نیروی متقابلی دربرابر صداهای محافظه‎کاری است، که کار او را به چالش می‌کشند؛ زیرا احساس می‌کنند در معرضِ خطر هستند.» سلوا بَکر در این رمان، مانندِ سایر آثارش، با زیرکی و مهارتی فوق‌العاده در خلال بیان داستان به یکی از مسأله‌هایی می‌پردازد، که زندگی زنان را در جامعه‎ی مصر و سایر جوامع تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، و تلاش می‌کند تا با نشان‎دادن تأثیراتی که این موضوع بر زندگی زنان می‌گذارد به افزایش آگاهی جامعه ـ به‎ویژه زنان ـ نسبت به حقوق سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی خود و بهبود شرایط زندگی‌شان کمک کند.

آوای خوش بلبل

از این‌رو، نقشِ زنان ـ به‎ویژه زنان نویسنده همچون سلوا بَکر و نوال سعداوی ـ را نمی‌توان در دستیابی به وضعیت مطلوب‌تر و بهبود شرایط جامعه انکار نمود، تا جایی‌که می‌توان یکی از ویژگی‌های بارز تحولات سیاسی و انقلاب‌های مصر در دوران‌های مختلف را از حضور و مشارکت گسترده و همه‌جانبه‎ی زنان و نقش آن‌ها در پیگیری مطالبات خود و احقاق حقوق سیاسی، اقتصادی، و اجتماعی‌شان ناشی دانست. از این پیگیری‌ها و مطالبه‎ی تغییرات، تدوین قوانینی به‎نفع زنان است که تجربه‎ی زیسته‎ی متفاوتی را برای زنان رقم زد و بی‎شک به افزایش حضور زنان در جامعه و مشارکت آنان در عرصه‎ی فعالیت‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، و اقتصادی خواهد انجامید.

شاید بتوان نتیجه‌ی یکی از همین پیگیری‌ها و مطالبه‌ی حقوق زنان را تصویب قانون ممنوعیت ازدواج زیر سن هجده سال در مصر برای جلوگیری از ازدواج کودکان ـ به‌ویژه دختران ـ دانست، که از آن به‎عنوان «کودک‎همسری» یاد می‌شود. کودک‎همسری که سابقه‌ای طولانی در تاریخ دارد و در کشورهای توسعه‎نیافته و کم‌تر توسعه‎یافته از جمله چاد، مالی، بنگلادش، گینه، و مصر بیش‌تر به‎چشم می‎خورد، زاده‌ی فقر و اوضاع اقتصادی نابه‎سامان، بی‎دانشی، ناآگاهی، و قوانین و فرهنگ حاکم در جوامع است.

نویسنده برای نشان‌دادن جهلی که در جامعه نسبت به موضوع زنان وجود دارد در تقسیم‎بندی کتاب که بر اساس روزهای هفته انجام داده است، به‎جای اسامی معمولِ هفته در زبان عربی معاصر، از اسامی متداول در زمانِ عصرِ جاهلیت استفاده می‌کند، که با تحولاتِ شخصیتِ رمان ارتباطی مناسب دارد. تمامی پانوشت‎ها توسط مترجم افزوده شده است تا خوانندگانِ محترم با فضا و جغرافیای داستان آشنایی بیش‎تری به‎دست آورند. تلاش‌های افراد زیادی از جمله نویسندگانی چون سلوا بَکر با تأثیری که در افزایش آگاهی جامعه و زنان داشته‌اند، توانسته است به بهبود شرایط زندگی زنان کمک کنند.

در این زمینه: کتاب آوای خوش بلبل

برگرفته از کتاب آوای خوش بلبل