مرداد
مایکل فریدمن (۱۹۴۷ –۲۰۲۵) فیلسوف علم آمریکایی بود که بطور خاصّ در حوزۀ فلسفۀ فیزیک فعالیّت میکرد و به تبع مطالعات فلسفی در این زمینه یکی از کانتپژوهان خبرهای بود که بخاطر جریانشناسی رشتۀ فیزیک بعد از کانت، در حوزۀ فلسفههای نوکانتی نیز صاحب نظر بود که به همین خاطر، عدّهای او را بعنوان فیلسوف نوکانتی نیز میشناسند.
مایکل فریدمن
در سال 1983 اوّلین اثر جدّی خود را با عنوان بُنیادهای نظریه های زمان و فضا منتشر کرد و جایزۀ کتاب سال را از سوی انجمن فلسفی آمریکا دریافت کرد. اثر دیگر فریدمن که به همان اندازه مهم است کانت و علوم دقیقه (1992) است که یکی از تأثیرگذارترین آثار در حوزۀ فلسفه علم کانت است. فریدمن در این کتاب تلاش میکند بازپیکربندی متافیزیک از سویِ کانت با نظر به رسالت جدید آن یعنی علمِ بُنیادگذار رشتههای علمی را تشریح کند و نوآوری کانت را در نسبت با متافیزیسینهای قبلی و زمانۀ خودش توضیح دهد. افزون براین، فریدمن در این کتاب نهایت تلاش خود را مصروف این امر میدارد که نشان دهد، کانت در طول 50 سال عمر فلسفیاش تا چه اندازه تلاش کرده است متافیزیک را پابهپای علوم زمانه پیش ببرد.
امّا اثر دیگری که در سال 2000 منتشر شد و همانطورکه خود در مقدّمه ذکر میکند و از طرف فلاسفه، مقالات و ارزیابیهای مختلفی در مورد آن نوشته شد نزاع ایده ها: کارناپ، کاسیرر و هایدگر است، اثری به شدّت کلیدی در تکوین و نسبتِ فلسفی، تاریخی و سیاسی میان فلسفه های تحلیلی و قارّهای است. مثلاً هانس اسلوگا نوشت که فریدمن با این کتاب کاری بلندپروازانه و رهگشا انجام داده است که با خواندن آن بسیاری از مسائل مربوط به شکاف میان فلسفههای تحلیلی و قارّهای از میان میرود.
او با همین خط مطالعاتی و پژوهشی تلاش کرد در زمانهای که طیف وسیعی از اهالی علم از پایان فلسفه صحبت میکردند، تصویری بیش از پیش کارآمدتر از فلسفه نشان دهد و بگوید که هیچ حوزۀ پژوهشی نمیتواند باندازۀ فلسفه، انقلابهای علمی را بصورت مفهومی توضیح دهد. و دقیقاً با همین رهیافت بود که تلاش های فکری خود را صرف مطالعۀ کانت و نوکانتیها کرده بود. او در سال 2015 بخاطر کتاب برساخت طبیعت از نظر کانت، جایزۀ فرناندو گیل را دریافت کرد. عضو افتخاری دانشگاه اونتاریو و نشریۀ معرفت (Erkenntnis) بود.
فلسفه
