دولت و تاسیس کلیسا

مسئولیت دولت حفظ آرامش قلمرو است و از آنجا که این صلح به ‏وسیله دسته‏ های در حال نزاع کلیسایی تهدید می ‏شود یا به خطر می‏افتد، صلاحیتِ قضایایِ مذهبِ عمومی باید دست مقام دولتی باشد.

دولت و کلیسا

هدف دین تمکین بلاشرط از قانون الهی است؛ هدف دولت حفظ تبعیت از قانون طبیعی است، قانونی که با قانون الهی هم‌ساز و موافق است. بنابراین دولت باید در تأسیس کلیساها صاحب‏ اختیار باشد و رفتار آنان را طوری تنظیم کند که پیکره سیاسی را آشفته نسازند.

دولت باید هم‌زمان چیزی را برای شهروندان ضمانت کند که تحت سلطه سیاسی کلیسا غیرممکن بوده است: ارادهِ آزاد اندیشیدن و بیانِ آنچه می‏ اندیشند. هدف حکومت نه حکمرانی یا مهار کردن با ترس آفرینی و نه اطاعت به زور است بلکه برعکس، آزادسازی انسان از ترس است که او در امنیت کامل زندگی کند، به عبارت دیگر هدف تقویت و تحکیم حق طبیعی انسان برای زندگی و کار است، بدون این‌که کسی به او و سایرین تخطی و تجاوز نماید.

نخیر، هدف حکومت تغییر موجود زنده معقول به حیوان و عروسک نیست، بلکه هدف باید آن باشد که آنها در امنیت کامل قادر به پرورش ذهن و جسم خود باشند و خرد خود را از زنجیر آزاد سازند. در واقع، هدف حکومت «رهایی» است.

اسپینوزا می‏گفت: یک‏چنین آزادی فقط یک امتیاز انحصاری شهروندی نیست؛ بلکه امری ضروری و حیاتی برای آسایش و رفاه حکومت و جامعه است.

در واقع قوانینی که مخل آزادی فکر و بیان باشند را نمی ‏توان به اجرا درآورد و اگر برای از پیش بردن آن کوشش شود، ذهن‏ ها را متمرد و سرکش می‏ نماید و در نتیجه، چیدن میوه آزادی از خود دولت هم سلب خواهد شد:

انسان به‏طور کلی طوری ساخته شده که از داغ ضد اندیشه بودن منزجر است، اندیشه‏ هایی که به درست بودن آن باور و پا فشاری دارد و آنها را خداترس و انسان‏ دوست بار می‏آورد، بنابراین با این دید آماده پیمان‏شکنی از قوانین و توطئه بر علیه مقامات است با این تصور که اینکار نه تنها شرم‏آور نیست بلکه آشوب و ارتکاب هر گونه جنایت قابل تقدیر هم هست.

با این چنین ساختار طبیعت بشری می‏بینیم که قوانین ضد اندیشه بر اذهان خیرخواه بیشتر اثر می‏گذارد تا بر آدم ‏های نابکار و در این قوانین برای به زور وارد کردن اشخاص خلاف‏کار مناسبت کمتری دارد تا برای اشخاص درست‏کار، بنابراین ادامه وضع این قوانین نهاد دولت را به خطر می‏اندازد.

در این زمینه: مذهب و لیاقت انسان

برگرفته از کتاب فیلسوفان سکولار