هیچ معجزۀ حقیقی یافت نمی ‏شود

اگر روح مذهب خود را به عشق تحیر پیوند زند، عقل سلیم پایان می‏یابد؛ و دلیل و برهان انسانی در این اوضاع و احوال، ادعای مرجعیت خود را از دست خواهد داد.

حقیقت معجزه

پیرو متعصب دین ممکن است یک غیرتمند باشد و تصور کند چیزی را که می‎بیند واقعیت ندارد؛ ممکن است او بداند که روایتش کذب است، ولی با نیت پاک و برای ترویج داعی مقدس در حرف خود پافشاری کند. یا حتی این پندار بیهوده و تهی برانگیخته پرهیجان بر او بیشتر اثر می‎‏گذارد تا بر سایرین خودمحور با زور مساوی در اوضاع و احوال دیگر.

شنوندگان او ممکن است و معمولاً این‌طور است که توجیه کافی برای غربال کردن شواهد او ندارند. آنها با اصولی که در موضوعات رفیع و بلند و مرموز جاری است قضاوت می‏کنند و بنابراین شواهد او را انکار می‎کنند و اگر مایل باشند آنها را به کار گیرند، احساسات تند و شدید، نظم و قاعده عملیات را به هم می‏‎زند. زودباوری، گستاخی آنها را افزایش می‏دهد و خیره‏سری بر ساده‏لوحی آنها چیره می‏گردد. پس با به کار بستن قوانین معمول روش تاریخی و با این ارزیابی ضعف و سستی انسان، هیوم نتیجه می‏گیرد که:

در طول تاریخ، هیچ معجزه‏ای یافت نمی‏شود که به‏وسیله مردان شایسته باشعور، تحصیل کرده و فاضل تایید شده و مردم از اباطیل آن درامان باشند، هیچ معجزه حقیقی یافت نمی‏شود که سوءظن اغفال مردم را رفع کرده باشد، هیچ معجزه معتبر و نیک‏نامی در چشمان مردمان یافت نمی‏شود که با کاذب بودن آن اعتبارش را از دست نداده باشد و هم‌زمان در حوزه عمومی ستوده شود که یک معجزه بدون عیب تشخیص داده شود.

هیوم اعتقاد داشت که قبول معجزه توسط مذهب باعث سستی آن می‏شود و همچنین باور به معجزات ما را از به کار بردن شواهد بهتری برای وجود خدا باز می‏دارد. این شواهد در طراحی و نظم ماشین باشکوه طبیعت حاضر است. کسی نمی‏تواند صادقانه به این طراحی دست‏ساز مولف بی‏عیب طبیعت که دارای علم تمام و قدرت تام است توسل جوید و هم‌زمان باور داشته باشد که رویدادهای غیرعادی، غیرقابل توضیح و معجزه‏آسا، نشانگر دخالت خداوند در سیر طبیعتی است که خود او بنا نهاده است.

اگر معجزات رخ می‏دهند و معنایی دارند، پس آنها نشان می‏دهند که یک تقدیر جزئی در طبیعت برای اصلاح آن و انتفاع بشر و تهذیب اخلاق او مداخله می‏کند؛ اگر نظم طبیعت اهمیت مذهبی دارد، باید نشانگر این باشد که یک تقدیر کلی برقرار شده و اینک شکوه و هیبت آن را – بدون ضرورت چاره‏اندیشی دخالت معجزه جزئی در سیر طبیعت منظم- پایدار نگه داشته است. هیوم گفت شما نمی‏توانید هر دو را داشته باشید: نظم یا دخالت ولی نه هر دو. و هیوم فکر کرد که بحث از نظم بدون تردید بهتر است.

در این زمینه: مذهب و لیاقت انسان

برگرفته از کتاب فیلسوفان سکولار